elle est d'ailleurs
Elle est d’ailleurs — drie stemmen, één afwezigheid
Soms ontmoet je een chanson niet; het vindt jou. Het schuift zwijgend naast je, past zijn pas aan de jouwe aan en weigert weer te verdwijnen. Elle est d’ailleurs, uitgebracht in 1980, door Pierre Bachelet is zo’n lied. Het ademt een zachte melancholie, breekbaar en menselijk in zijn eenvoud. Het bezingt niet wat liefde is, maar wat zij soms onvermijdelijk wordt: nabij, en toch onbereikbaar elders.
Voor Chantâme koos ik drie YouTube-video’s die dit lied elk op hun eigen manier laten ademen. Geen vergelijk, geen rangorde — eerder drie spiegels waarin dezelfde afwezigheid anders wordt weerspiegeld.
1. Amir & Camille Berthollet — waar muziek elkaar aankijkt
In de live uitvoering door Amir en Camille Berthollet wordt het chanson een ontmoeting. Camille begint ingetogen op cello, later neemt haar viool het woord — krachtiger, vrijer. Wat blijft, zijn de blikken die zij onderling uitwisselen: het stille vertrouwen tussen twee musici die samen luisteren.
Hier wordt Elle est d’ailleurs geen eenzame bekentenis, maar een gedeelde ruimte. Alsof de afwezigheid waarover gezongen wordt, even mag rusten in samenspel. Muziek als gebaar, als ademtocht.
2. Il est d’ailleurs — een zachte verschuiving van perspectief
In deze vrouwelijke cover verandert één letter — elle (zij) wordt il (hij) — en daarmee kantelt de wereld. De tekst blijft dezelfde, maar de blik verschuift. De zang is melodieus, ingehouden, bijna breekbaar.
Hier klinkt geen aanklacht, geen drama. Eerder berusting. Het weten dat liefde niet wederzijds hoeft te zijn om echt te voelen. Dat gemis soms stiller is dan verlangen.
3. “En chanson française on dit…” — de omweg van poëzie
« En français on dit : elle ne m’aime pas.Mais en chanson française on dit… »
« Et moi je suis tombé en esclavage… »
“En ik ben in overgave gevallen…”
Overdrijving misschien — maar ook waarheid. Want zo voelt het soms. De chanson durft te zeggen wat men in gewone taal inslikt.
Kern — de menselijke maat van afwezigheid
Elle est d’ailleurs gaat niet alleen over een geliefde, maar over afstand: innerlijk, onbenoembaar, onoverbrugbaar.
Misschien is dat de troost van dit lied: het eist niets. Het stelt vast. Met mildheid. Met een glimlach die weet heeft van pijn.
Een chanson voor wie ooit heeft liefgehad zonder bezit, heeft verlangd zonder zekerheid — en toch is blijven luisteren.
— Chantâme
Waar het chanson zachtjes spreekt,
en de ziel even mag meezingen.
